Herb RP
Ten artykuł jest częścią serii
Polityka Polski
Prawo
Konstytucja
Polskie prawo
Władza wykonawcza
Prezydent Lech Kaczyński
Prezes Rady Ministrów Donald Tusk
Rada Ministrów
Władza ustawodawcza
Sejm
Senat
Zgromadzenie Narodowe
Władza sądownicza
Sąd Najwyższy
Trybunał Konstytucyjny
Trybunał Stanu
Naczelny Sąd Administracyjny
Samorząd terytorialny
Samorząd w Polsce
Samorząd gminny
Samorząd powiatowy
Samorząd województwa
Kluby parlamentarne
PO PiS Lewica PSL
Wybory
Wybory w Polsce (od 1989):

prezydenckie:
1990 1995 2000 2005
parlamentarne:
1989 1991 1993 1997 2001 2005 2007
samorządowe:
1990 1994 1998 2002 2006
europejskie:
2004
referenda:
1996 1997 2003

Sąd Najwyższy jest naczelnym organem władzy sądowniczej w Polsce.

Spis treści

[edytuj] Sąd Najwyższy w Polsce

Polski Sąd Najwyższy powołany jest do:

  1. Sprawowania nadzoru nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania - jest to tzw. nadzór judykacyjny (art. 183 ust. 1 Konstytucji). Do środków służących wykonywaniu takiego nadzoru służą:
    1. rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych,
    2. podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne - zgodnie z art. 398 § 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego - jeżeli przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, wówczas Sąd Najwyższy może droczyć wydanie orzeczenia i przekazać sprawę do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego sądu. Uchwały interpretacyjne Sądu Najwyższego nie mają waloru powszechnego obowiązywania - jeśli nie uzyskały rangi zasady prawnej, to formalnie wiążą tylko w sprawie, w związku z którą zostały podjęte,
  2. Rozpoznawania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu i Senatu oraz wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także ważności referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego.
  3. Rozstrzygania nadzorczego w stosunku do samorządów zawodowych: adwokatów, radców prawnych oraz notariuszy.
  4. Opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych.
  5. Sąd Najwyższy może także wykonywać inne czynności przekazane przez ustawy.

Polski Sąd Najwyższy działa na podstawie Konstytucji i ustawy z 23 listopada 2002 o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2002 Nr 240, poz. 2052 ze zm.).

[edytuj] Organy Sądu Najwyższego

  • Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego
  • Prezes Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
  • Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego
  • zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego (dla każdej z izb)
  • Kolegium Sądu Najwyższego

W Sądzie Najwyższym działają także (ale nie są to organy SN):

  • Kancelaria Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego
  • Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego

[edytuj] Izby Sądu Najwyższego

  • Cywilna
  • Karna
  • Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
  • Wojskowa

Pracami każdej z izb kierują Prezesi Sądu Najwyższego, a izby dzielą się dalej na wydziały.

[edytuj] Funkcje Sądu Najwyższego

  • Rozpoznawanie kasacji wnoszonych od prawomocnych orzeczeń sądów odwoławczych kończących postępowanie sądowe.
  • Podejmowanie uchwał mających na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce.
  • Stwierdzenie ważności wyborów: do sejmu, senatu, na prezydenta, a także prawomocność referendum ogólnokrajowego i konstytucyjnego.
  • Rozpoznawanie apelacji od orzeczeń wojskowych sądów okręgowych.

[edytuj] Sędziowie Sądu Najwyższego

Cechą najwyższych organów sądowniczych w każdym państwie jest to, iż orzekają w nich najbardziej uznane autorytety w dziedzinie prawa.

Nie inaczej jest w Rzeczypospolitej Polskiej. Do Sądu Najwyższego powoływani są z jednej strony bardzo znani przedstawiciele nauki prawa, a z drugiej sędziowie z bardzo dużym doświadczeniem. Ma to zapewnić zarówno wysoki poziom merytoryczny orzeczeń jak i niezależność od innych władz w systemie trójpodziału władzy.

Sędziowie Sądu Najwyższego na rozprawie używają togi i biretu.

Obecnie Pierwszym Prezesem Sądu Najwyższego jest Lech Gardocki, a Prezesami Sądu Najwyższego są:

Pierwszego Prezesa i prezesów powołuje Prezydent na 6 letnią kadencję na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego.

[edytuj] I Prezesi Sądu Najwyższego

Zobacz więcej w osobnym artykule: Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.

[edytuj] Prezesi Izby Karnej Sądu Najwyższego

[edytuj] Prezesi Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

(wrzesień 1980 - czerwiec 1990 Izba Cywilna i Administracyjna)

[edytuj] Prezesi Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego

(maj 1962 - czerwiec 1990 Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

(czerwiec 1990 - grudzień 2002 Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń społecznych

[edytuj] Prezesi Izby Wojskowej Sądu Najwyższego

(do 1962 roku - Prezesi Najwyższego Sądu Wojskowego)

[edytuj] Siedziba Sądu Najwyższego

Zobacz więcej w osobnym artykule: Gmach Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej.
Gmach Sądu Najwyższego
Gmach Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy mieści się w budynku przy placu Krasińskich w Warszawie[1]. posiada m.in. trzy kariatydy i orła, umieszczonego nad głównym wejściem. Kariatydy mają twarze żony i dwu córek Marka Budzyńskiego - architekta.

Na kolumnach budynku umieszczono osiemdziesięciu pięć paremii prawniczych w języku polskim i łacińskim. Przygotował je zespół romanistów pod kierunkiem prof. Witolda Wołodkiewicza.

Oprócz Sądu Najwyższego budynek mieści także warszawski Sąd Apelacyjny oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej[2].

[edytuj] Ważniejsze orzeczenia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista orzeczeń Sądu Najwyższego.

Przypisy

  1. ↑ Regulamin Sądu Najwyższego w §66.1. określa siedzibę Sądu jako „budynek położony w Warszawie przy placu Krasińskich nr 2/4/6”
  2. ↑ Strona na temat budynku Sądu Najwyższego

[edytuj] Zobacz też

Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Sąd Najwyższy Rzeczypospolitej Polskiej

[edytuj] Linki zewnętrzne