Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Ryki.

Współrzędne: 51°37'29" N 21°55'59" EGeografia

Ryki
Herb
Herb Ryk
Województwo lubelskie
Powiat rycki
Gmina
 - rodzaj		 Ryki
miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1782-1810 ponownie otrzymały je w 1957
Burmistrz Jerzy Gąska
Powierzchnia 27,22 km²
Położenie 51° 37' 29 '' N
21° 55' 59 '' E
Ludność (2007)
• liczba
• gęstość
9 767
357 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 81
Kod pocztowy 08-500
Tablice rejestracyjne LRY
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Ryki"
Ryki
TERC10
(TERYT)		 3060916044
Miasta partnerskie Białoruś Lachowicze
Urząd miejski3
ul. Karola Wojtyły 29 08-500 Ryki
tel. 81 865-71-10; faks 81 865-71-11
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Ryki – miasto w woj. lubelskim, w powiecie ryckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ryki. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego województwa lubelskiego. Według danych z 31 grudnia 2007, miasto miało 9767 mieszkańców.

Miasto jest położone przy drodze krajowej nr 17: Warszawa – Lublin 100 km na południowy wschód od Warszawy.

Spis treści

[edytuj] Nazwa

Nazwa pojawia się w notatce z 1439 roku jako Riki. Pochodzi najprawdopodobniej od nazwy osobowej Ryk, użytej w liczbie mnogiej.[1]

[edytuj] Ogólnie o Rykach

Ryki, kościół

Ryki to miasto, leżące na pograniczu trzech regionów: Lubelszczyzny (część Małopolski), Podlasia i Mazowsza (64 kilometry od Lublina). Liczy prawie 10 tysięcy mieszkańców. Założono je w roku 1442 jako wieś królewską.

Zabytki i ciekawostki:

Przed wojną Ryki prawie 70% stanowiła ludność żydowska, ale wszystkich wywieziono do obozu (dotąd są tu pożydowskie kamieniczki). Podczas II wojny światowej aktywnie działała tu AK. Większość schwytanych partyzantów powieszono.

[edytuj] Historia

  • XI w. – tworzy się osada Sieciechów
  • XII w. – powstaje kasztelania sieciechowska, pierwszy ośrodek władzy na terenie lewo- i prawobrzeżnej Wisły, obejmujący swym zasięgiem obszar dzisiejszych Ryk
  • XIII i XIV w. – wzrost znaczenia nowej osady Stężycy
  • XIV w. – upadek znaczenia Sieciechowa
  • 2 poł. XIV w. – z ziem po byłej kasztelanii sieciechowskiej powstał powiat stężycki. Gród Stężyca staje się głównym ośrodkiem polityczno-gospodarczym w regionie. Rozpoczynają w nim działalność sądy: grodzki i ziemski. Postaje wówczas określenie ziemi stężyckiej w granicach, której leżały Ryki
  • 1397 – podział części województwa sandomierskiego na lewym brzegu Wisły na trzy powiaty: sandomierski, radomski i chęciński. Starostwo stężyckie – wraz z Rykami – zostało podporządkowane władzy radomskiego starosty grodowego. Sądy: grodzki i ziemski, przeniesiono ze Stężycy do Radomia
  • 1424 – wzmiankowana wieś królewska Riki
  • 1568 – wyłączenie ze starostwa radomskiego starostwa stężyckiego, wraz z przeniesiemiem do Stężycy sądów: grodzkiego i ziemskiego
  • 1570 – pierwsza znana wizytacja parafii w Rykach, istniał wówczas drewniany kościół pw. św. Jakuba Apostoła
  • 1570 – pierwsza informacja o działaniu szkoły parafialnej
  • 1585 – z południowo-wschodnich ziem starostwa stężyckiego utworzono starostwo ryckie z siedzibą w Rykach
  • 1591 – dziedzic wsi Zalesie Mikołaj Zaleski funduje szpital parafialny
  • 1598 – wizytacja parafialna podaje istnienie drewnianego kościoła pw. św. Stanisława Bpa
  • 1617 – wizytacja parafialna podaje istnienie drewnianego kościoła pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny
  • 1622 – zostaje założone Bractwo Świętej Anny
  • 1637 – zostaje założone Bractwo Szkaplerza Świętego
  • 1653 – istniał już nowowybudowany przez ks. proboszcza Piotra Ciecierskiego drewniany kościół pw. św. Jakuba Apostoła
  • 1663 – starostwo ryckie składało się z jednego miasta: Okrzei, 3 folwarków: Brusów, Babice i Ownia, oraz 15 wsi: Ryki, Swaty, Sierskowola, Sarny, Bazanów, Oszczywilk, Ogonów, Rososz, Grabów, Chrustne, Babice, Dąbia, Wylezin, Skruda i Ownia
  • 1693 – powstaje kapela parafialna, jedyna ufundowana w diecezji krakowskiej w XVII w.
  • 1718 – wichura niszczy kościół pw. św. Jakuba Apostoła
  • do 1736 – ks. proboszcz Władysław Zaleski wybudował nowy drewniany kościół pw. św. Jakuba Apostoła
  • 1736 – pierwsza wzmianka o istnieniu Bractwa Różańca Świętegeo
  • 1744, 2 lipca – spłonął kościół pw. św. Jakuba Apostoła
  • do 1757 – wybudowano pierwszy murowany kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła kosztem ks. proboszcza Aleksandra Trembińskiego
  • 1762 – zmarł starosta rycki, kasztelan krakowski Stanisław Poniatowski, ojciec króla
  • 1782 – otrzymanie praw miejskich
  • 1793, 23 listopada – przeniesienie ze Stężycy do Ryk sądów: grodzkiego oraz ziemskiego
  • 1794 – wielki pożar zniszczył większą część miasta
  • 1795 – 1809 – w wyniku III rozbioru Polski należą do zaboru austriackiego, w prowincji Galicja Zachodnia (Galicja Nowa)
  • 1809 – 1815 – Księstwo Warszawskie, departament siedlecki, powiat żelechowski
  • 1810 – utracenie praw miejskich
  • 1815 – 1918 – Królestwo Polskie
  • 1816 – województwo podlaskie (przemianowane z departamentu siedleckiego), obwód łukowski, powiat żelechowski
  • 1837, 7 maraca – przemianowanie województwa podlaskiego na gubernię siedlecką
  • 1842, 11 października – powiat łukowski (przemianowany z obwodu), okręg żelechowski (przemianowany z powiatu)
  • 1842 – powstała samodzielna gmina żydowska, ważny ośrodek ruchu chasydzkiego
  • 1845, 1 stycznia – gubernia lubelska (powstała z połączenia guberni lubelskiej i podlaskiej), powiat łukowski, okręg żelechowski
  • 1859, 3 marca – po raz pierwszy stają się gminą złożoną z gromad
  • 1867, 13 stycznia – gubernia siedlecka (wyłączona z guberni lubelskiej), powiat garwoliński,
  • 1908 – 1914 – budowa nowego kościoła murowanego pw. Najświętszego Zbawiciela
  • 1908 w Rykach żyło 2077 Żydów (94% ogółu mieszkańców), w okresie międzywojennym 2419 (69%)
  • 1916, 22 stycznia – generał-gubernatorstwo warszawskie, powiat garwoliński
  • 1919, 2 sierpnia – województwo lubelskie, powiat garwoliński
  • 1926 – powstał bank żydowski
  • 1939, 1 kwietnia – województwo warszawskie, powiat garwoliński
  • 1940 – rozebranie starego kościoła murowanego pw. św. Jakuba Apostoła
  • 1942, 7 maja – część mieszkańców getta hitlerowcy wywożą do ośrodka zagłady w Sobiborze
  • 1942, październik – likwidacja getta podczas której większa część ludności zostaje wywieziona do ośrodka zagłady w Treblince, a pozostała do obozu pracy
  • 1944, 26 lipca – oddział AK Mariana Bernaciaka zajął samodzielnie Ryki.
  • 1956, 1 styczeń – powstał powiat rycki wydzielony z powiatu garwolińskiego, leżący w województwie warszawskim
  • 1957, 1 stycznia – Ryki ponownie uzyskały prawa miejskie
  • 1975, 1 czerwca – wprowadzono dwustopniowy podział władzy na gminy i województwa, gmina Ryki została włączona do województwa lubelskiego
  • 1999, 1 stycznia – gmina Ryki, powiat rycki, województwo lubelskie
  • 2000 – wybudowano radiowo-telewizyjne centrum nadawcze Ryki z masztem wys. 210 m n.p.t.

[edytuj] Edukacja

Ryki, Wyższa Szkoła Umiejętności Pedagogicznych i Zarządzania
Ryki, park
  • I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 im. Mariana Osińskiego
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Władysława Korżyka w Rykach
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Jana Pawła II
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 2 im. Leona Wyczółkowskiego
  • Pierwsze Prywatne Policealne Studium Zawodowe Dla Dorosłych
  • Wyższa Szkoła Umiejętności Pedagogicznych i Zarządzania
  • Policealne Studium Zawodowe przy WSUPiZ
  • Liceum Ogólnokształcące Dla Dorosłych przy WSUPiZ

[edytuj] Komunikacja

Ryki to ważny węzeł drogowy, w pobliskiej Moszczance krzyżują się drogi nr 48 Kock - Tomaszów Mazowiecki oraz nr 17 Lublin - Warszawa. Ważną rolę odgrywają również drogi lokalne do Żelechowa, Stężycy, Nowodworu i Serokomli. Istnieje tu także przystanek kolejowy, jednak jest położony dość daleko na południe od centrum miasta. PKP zapewnia bezpośrednie połączenia Ryk z Dęblinem, Lublinem, Łukowem i Białą Podlaską. Głównym przewoźnikiem na terenie miasta i powiatu jest PPKS Puławy, który zapewnia połączenia między innymi z Lublinem, Warszawą, Dęblinem, Żelechowem, Baranowem, Łukowem i Maciejowicami. Ważną rolę w mieście i powiecie odgrywa również przedsiębiorstwo PKS Garwolin. Istnieje również komunikacja prywatna, zapewniająca bardzo częste połączenia z Lublinem i Warszawą oraz rzadsze z Puławami, Dęblinem, Poniatową i Żelechowem.

[edytuj] Ciekawostki

Najprawdopodobniej Hyman Rickover, admirał Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych pochodzenia żydowskiego, nazywany "ojcem marynarki atomowej", miał korzenie w Rykach. Wskazuje na to jego nazwisko. On sam urodził się w Makowie Mazowieckim w 1900 roku, a w 1905 wyjechał z rodziną do Ameryki.

[edytuj] Przypisy

  1. ↑ Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 209. ISBN 83-04-02436-5. 

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Miasta województwa lubelskiego
Herb województwa lubelskiego
p • d • e
Powiat rycki

Miasta: Dęblin • Ryki
Gminy miejskie: Dęblin
Gminy miejsko-wiejskie: Ryki
Gminy wiejskie: Kłoczew • Nowodwór • Stężyca • Ułęż