Współrzędne: 50°59′0″N 18°13′0″E / 50.98333, 18.21667

Kluczbork
Herb
Herb Kluczborka
Województwo opolskie
Powiat kluczborski
Gmina
 - rodzaj		 Kluczbork
miejsko-wiejska
Założono 1235
Prawa miejskie 1274
Burmistrz Jarosław Kielar
Powierzchnia 12,35 km²
Położenie (punkt) 50° 59' N
18° 13' E
Wysokość 177-190 m n.p.m.
Ludność (2004)
• liczba
• gęstość
26 164
2118,5 os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 77
Kod pocztowy 46-200, 46-203
Tablice rejestracyjne OKL
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Kluczbork"
Kluczbork
TERC10
(TERYT)		 5162304024
Miasta partnerskie Niemcy Bad Dürkheim
Ukraina Brzeżany
Polska Dzierżoniów
Urząd miejski3
ul. Katowicka 1 46-203 Kluczbork
tel. 77 418-22-30; faks 77 418-22-30
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Ratusz w Kluczborku
Rynek
Wieża ciśnień

Kluczbork (niem. Kreuzburg) – miasto i gmina w północno-wschodniej części woj. opolskiego, w powiecie kluczborskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kluczbork. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 26 164 mieszkańców.

Znajduje się na północno-wschodnim krańcu Niziny Śląskiej, na pograniczu z Wyżyną Śląską, nad Stobrawą, prawym dopływem Odry w jej górnym biegu. Stobrawa jest niewielkim ciekiem wodnym, a jej dolina jest tu jeszcze wąska i niezbyt głęboka. Natomiast historycznie Kluczbork leżał na Dolnym Śląsku (w przeszłości należał do dolnośląskich księstw), jednak obecnie więcej łączy go z położonym na Górnym Śląsku Opolem[1] (w XIX wieku do nazwy Kreuzburg dodawano często O.S - Oberschlesien).

Miasto posiada kilka zbiorników wodnych – obecnie można wyróżnić Staw Kościuszki (dawniej Millera) oraz wyrobiska żwirowni w Lesie Miejskim. Od kilku lat planuje się budowę zbiornika za żwirownią.

Spis treści

[edytuj] Klimat

Klimat regionu: śr. temp. roczna waha się od 8,0°C do 8,3°C.Średnia temperatura w lecie 27,3°C ,a w zimie -3,5°C.Występuje znaczna amplituda opadów od 410 do 839 mm rocznie. Okres wegetacyjny wynosi ok. 220 dni.

Brak wartościowych surowców mineralnych.

[edytuj] Sąsiednie miasta:

W sąsiedztwie 'Kluczborka' znajdują się następujące miejscowości:
Wołczyn Byczyna, Kępno, Wieruszów Wieluń, Praszka
Namysłów
N
W E
S
Krzepice, Kłobuck
Częstochowa
Brzeg Opole Lubliniec, Olesno

[edytuj] Historia

Założenie miasta wiąże się z zakonem krzyżowców z czerwoną gwiazdą, który powstał prawdopodobnie w czasie wypraw krzyżowych do Palestyny, gdzie poza walką z muzułmanami otaczał opieką pielgrzymów, stąd często określany mianem Szpitalników. Na początku XIII w. przeniósł się do Austrii, Czech i Moraw, a sprowadzony również na Śląsk – do Wrocławia – przez księżnę Annę, przeszedł do życia klasztornego, zajmując się chorymi i prowadząc szpitale.

Krzyżowcy otrzymali od księcia wrocławskiego Henryka III w 1253 r. zezwolenie na lokację miasta na prawie niemieckim w miejscu, gdzie istniała osada targowa wzmiankowana już w 1252 r. jako Cruceburch.

Kiedy jednak założyli kilka wsi w okolicy, a nie zdołali lokować miasta, książę Henryk IV Probus biorąc Kluczbork pod swoją opiekę, w 1274 r. wystawił przywilej lokacji miasta. Od tego momentu rozpoczynają się jego dzieje polityczne.

Od 1293 r. Kluczbork należał do księstwa głogowskiego, od 1312 do oleśnickiego, od 1323 był w księstwie legnicko-brzeskim, w latach 1331-1356 jako zastaw u króla Polski Kazimierza Wielkiego. Podczas wojen husyckich miasto opanowali husyci pod wodzą rycerza polskiego Dobka Puchały cieszącego się poparciem mieszkańców.

Następnie Kluczbork był ponownie kilkakrotnie oddawany w zastaw i sprzedawany. Od 1536 r. aż do wygaśnięcia piastowskiej linii brzeskiej był w posiadaniu książąt brzeskich, lenników korony czeskiej, którzy będąc wyznawcami religii protestanckiej, wprowadzali ją stopniowo w podległych im ziemiach.

W czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) miasto podupadło, ponieważ było wielokrotnie plądrowane przez przechodzące tędy wojska.

Kluczbork udzielił schronienia w latach 1660-1671 braciom polskim przybyłym z Polski, którzy zorganizowali tutaj dwukrotnie swoje synody w 1663 i 1668 r. Znakomitym ich przedstawicielem był tu Krzysztof Crell-Spinowski. W tym czasie miasto wzmiankowano pod nazwą Kluzbork, Krucibork.[2]

Po śmierci ostatniego księcia legnicko-brzeskiego Jerzego Wilhelma w 1675 r., Kluczbork przeszedł pod bezpośredni zarząd cesarza austriackiego Leopolda I, a po 1740 r. wraz z całym Śląskiem znalazł się w granicach państwa pruskiego. Rozpoczął się okres dominacji kultury niemieckiej w wyniku kolonizacji fryderycjańskiej oraz administracyjnych zarządzeń władz pruskich, szczególnie ostrych w czasie tzw. kulturkampfu.

W 1816 r. miasto stało się siedzibą władz powiatowych. W połowie XIX w. rozpoczęła się budowa dróg bitych i kolejowych, dzięki czemu Kluczbork stał się ważnym węzłem kolejowym w północnej części rejencji opolskiej, do której włączono go w 1820.

Jednocześnie rozwijało się szkolnictwo podstawowe i średnie, w nawiązaniu do tradycji XVI/XVII wieku, gdy szkoły miejskie w Byczynie i w Kluczborku cieszyły się doskonałą opinią na Śląsku.

W 1858 r. zostało otwarte ewangelickie seminarium nauczycielskie mające kształcić nauczycieli władających zarówno polskim jak i niemieckim językiem, a w 1860 rozpoczęła kształcenie miejska szkoła średnia, przekształcona w 1873 r. w gimnazjum humanistyczne, które w 1877 otrzymało nowo wzniesiony gmach szkolny.

W mieście żyli zgodnie ewangelicy, katolicy i wyznawcy judaizmu. Działały różne towarzystwa oświatowe i charytatywne. Został zbudowany szpital miejski (1848) i miejski zakład gazowy (1867), powstał ewangelicko – luterański zespół leczniczy "Betania" (1888), wzniesiono budynek poczty (1891) i gmach sądu (1895), działał prowincjonalny zakład dla umysłowo chorych. Koniec XIX i początek XX w. przyniósł miastu mającemu dotąd charakter rolniczy, początki rozwoju przemysłowego bowiem powstały browary, drukarnia, przędzalnia, cukrownia, cegielnia, nowoczesna rzeźnia, fabryka mebli i zakład wyrobów metalowych.

W latach 1907-1908 została przeprowadzona w mieście sieć wodociągowa i kanalizacyjna, znacznie później powstała elektrownia nad Stobrawą.

Po I wojnie światowej wraz z całym powiatem obejmującym Wołczyn, Byczynę oraz gminy wiejskie, stał się terenem przygranicznym bowiem kilkanaście kilometrów od miasta przebiegała granica Rzeszy Niemieckiej z Polską. Po podziale Górnego Śląska w październiku 1921 r. powiat kluczborski w całości pozostał w obrębie państwa niemieckiego aż do 20 stycznia 1945, gdy do miasta wkroczyły wojska radzieckie I Frontu Ukraińskiego. Oficjalnie władze polskie przejęły Kluczbork wraz z całym Śląskiem Opolskim 18 marca 1945. Dominująca dotąd w mieście ludność niemiecka została wysiedlona.

Po zniesieniu powiatów w roku 1975 pozostawał jedynie siedzibą gminy. Od 1 stycznia 1999 - ponownie stolica powiatu, skupiającego 4 gminy:Kluczbork, Byczyna, Wołczyn i Lasowice Wielkie. Pod względem administracji kościelnej - Kościoła rzymskokatolickiego- należy do diecezji opolskiej i jest siedzibą dekanatu, jak również rejonu duszpasterskiego(jednego z czterech - obok Opola, Nysy i Raciborza); w ramach struktur Kościoła ewangelicko - augsburskiego jest siedzibą parafii pw. Zbawiciela, należącej do diecezji katowickiej.

[edytuj] Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

[edytuj] Katolicyzm

  • Kościół Rzymskokatolicki
    • Parafia pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych, ul. Skłodowskiej-Curie 8
    • Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, ul. Jana Pawła II

[edytuj] Protestantyzm

[edytuj] Transport

W mieście krzyżują się drogi krajowe:

Kluczbork posiada obwodnicę drogi nr 11, planowana jest także budowa obwodnicy w ciągu drogi nr 45. Kluczbork to także węzeł kolejowy (krzyżują się tu linie kolejowe z Wrocławia, Opola, Ostrowa Wielkopolskiego i Lublińca). Położony jest w odległości ok. 40 km od Opola, 96 km od Wrocławia, 205 km od Poznania i 120 km od Katowic

[edytuj] Gospodarka

Miasto leży w centrum regionu rolniczego, dla którego stanowi bazę zaopatrzeniową i usługową oraz ośrodek oświatowo - kulturalny. Od 1999 r. Kluczbork ponownie jest siedzibą 73-tysięcznego powiatu.

Ostatnie lata to okres dużych zmian w gospodarce Kluczborka. Tradycyjnie dominującym przemysłom: maszynowemu, dziewiarskiemu i budowlanemu towarzyszy dynamiczny rozwój innych branż takich jak: handel, transport, przetwórstwo rolno - spożywcze, szeroko rozumiane usługi. Znaczna część istniejących w mieście firm uległa przekształceniom własnościowym. Państwowe zakłady sprywatyzowały się tworząc spółki, z których część cechuje dynamiczny rozwój (m.in.: FAMAK). Rozwija się sieć banków i instytucji ubezpieczeniowych. Łącznie na terenie gminy działa ok. 1800 podmiotów gospodarczych (w tym w mieście ok.1300). Największe firmy gminy to: Fabryka Maszyn i Urządzeń "FAMAK", PV "PREFABET - Kluczbork" S.A.

W Kluczborku, w okolicach Ligoty Dolnej, funkcjonuje podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej INVEST PARK ( powierzchnia 53,939 ha ). Obecnymi inwestorami w WSSE, podstrefy Kluczbork, są m.in.: MARCEGAGLIA POLAND Sp. z o.o., INPOL-KRAK TUBES SERVICE CENTER Sp. z o.o. oraz wchodząca w skład niemieckiego holdingu SEPPELER GRUPPE Ocynkownia Śląsk.

W Ligocie Górnej pod Kluczborkiem dnia 31.01.2008r. otwarto nowo wybudowaną halę produkcyjną firmy PROTEA, zajmującej się świadczeniem usług na rynku offshore, stoczniowym i lądowym.

W mieście wraz z rozwojem gospodarczym wyrosła i działa z powodzeniem sfera usług, wspomagająca przedsiębiorczość. Już dziś w Kluczborku ma swe siedziby 10 banków , a kolejne są zainteresowane uruchomieniem swoich oddziałów. Pomocą w prowadzeniu interesów służą liczne kancelarie prawne, notarialne, tłumacze przysięgli. Robienie interesów znakomicie ułatwia również istnienie wszystkich istotnych urzędów i instytucji gminnych i powiatowych.

Kluczbork ma nowe wysypisko śmieci, dobrze zorganizowaną gospodarkę komunalną. Wybudowano nową oczyszczalnię ścieków i skanalizowano całe miasto. Zlikwidowano niską emisję gazów i pyłów (wyłączono ponad 40 kotłowni lokalnych) i włączono w centralny system.

[edytuj] Sport

W Kluczborku funkcjonuje od 2003 roku klub sportowy MKS Kluczbork, którego drużyna piłki nożnej awansowała w roku 2007 do III ligi, natomiast w roku 2008 do II ligi.

W mieście istnieje również Kluczborski Klub Karate, odnoszący spore sukcesy zarówno w kraju jak i za granicą, którego wychowankiem jest m.in. Krzysztof Neugebauer: (4 DAN, mistrz świata w kumite drużynowym (1992), wicemistrz świata w kumite (Sao Paulo, 1996), wielokrotny wicemistrz świata w kata drużynowym. Trener Kadry Polski w kumite /walka/). Trenerem jest Andrzej Olech: (5 DAN, trener, sędzia klasy międzynarodowej, wychowawca Mistrzów Świata, Europy i Polski).

[edytuj] Osoby związane z Kluczborkiem

Przypisy

  1. ↑ A. Scheer, Zmiany granic Śląska na przestrzeni wieków, Świdnica 2002, s. 28.
  2. ↑ "Wypisy do dziejów Kluczborka i ziemi kluczborskiej", str. 164, Instytut Śląski w Opolu, 1983

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Miasta województwa opolskiego
Miasta powiatowe
Brzeg • Głubczyce • Kędzierzyn-Koźle • Kluczbork • Krapkowice • Namysłów • Nysa • Olesno •Opole • Prudnik • Strzelce Opolskie 
Miasta gminne
p • d • e
Powiat kluczborski

Miasta: Byczyna • Kluczbork • Wołczyn
Gminy miejsko-wiejskie: Byczyna • Kluczbork • Wołczyn
Gmina wiejska: Lasowice Wielkie