Radiofonia

Współrzędne: 52°44' N 15°15' E52.7333333 15.25 (Gorzów Wielkopolski)

Gorzów Wielkopolski
Herb Gorzowa Wielkopolskiego Flaga Gorzowa Wielkopolskiego
Województwo	lubuskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	1257
Prezydent miasta	Tadeusz Jędrzejczak
Powierzchnia	85,73 [1] km²
Położenie	52° 44' N 15° 15' E
Wysokość	19-82 m n.p.m.
Liczba mieszkańców (2007)  - liczba ludności  - gęstość	125 504 [1] 1464 [1] os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	0-95
Kod pocztowy	66-400 do 66-414
Tablice rejestracyjne	FG
Położenie na mapie Polski Gorzów Wielkopolski
TERC10 (TERYT)	0861
SIMC10	0935140
Miasta partnerskie	Cava de Tirreni Eberswalde Frankfurt nad Odrą Hazleton Herford Jönköping Verden Sumy
Urząd miejski3 ul. Sikorskiego 3-4 66-400 Gorzów Wielkopolski tel. (95) 7219 500; faks (95) 7219 670
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Gorzów Wielkopolski (niem. Landsberg an der Warthe) – miasto, powiat grodzki, w zachodniej Polsce, w północnej części województwa lubuskiego, położone nad Wartą na ziemi lubuskiej, siedziba wojewody lubuskiego, starosty powiatu gorzowskiego oraz wielu instytucji o znaczeniu wojewódzkim. Największe miasto i o największej liczbie mieszkańców województwie. W styczniu 2007 r. Gorzów Wlkp. zamieszkiwało 125 504 osób, co lokuje go na 31. pozycji w kraju pod względem ludności^[1].

Spis treści 1 Geografia 2 Toponimika nazwy 3 Historia 4 Architektura 4.1 Zabytki i inne obiekty turystyczne 4.2 Tereny zielone w mieście 4.3 Pomniki pamięci narodowej 5 Gospodarka 5.1 Publiczne instytucje opieki zdrowotnej 6 Komunikacja i transport 6.1 Komunikacja miejska 6.2 Transport drogowy 6.3 Transport kolejowy 6.4 Transport lotniczy 6.5 Transport wodny śródlądowy 6.6 Mosty gorzowskie 7 Edukacja 8 Kultura i sztuka 8.1 Najważniejsze cykliczne imprezy kulturalne 8.2 Gorzowscy twórcy i wykonawcy 8.3 Muzea 8.4 Wybrane biblioteki 8.5 Teatry 8.6 Centra Handlowe 8.7 Kina 8.8 Inne instytucje kultury i sztuki 8.9 Media 8.9.1 Prasa 8.9.2 Radio 8.9.3 Telewizja 9 Sport 9.1 Kluby sportowe 9.2 Gorzowscy sportowcy 10 Administracja 10.1 Podział terytorialny miasta 10.1.1 Dzielnice 10.1.2 Osiedla 10.2 Współpraca zagraniczna 11 Religia 11.1 Katolicyzm 11.2 Prawosławie 11.3 Protestantyzm 12 Zobacz też 13 Przypisy 14 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

Miasto leży w granicach historycznej ziemi lubuskiej, po podbiciu Lubuszan przez Polan, tereny te zostały włączone do Wielkopolski, a następnie od XIII w. aż po 1945 r. stanowiły część Brandenburgii. Wbrew nazwie, przynależność miasta do Wielkopolski ma zatem dyskusyjne podstawy^{[styl do poprawy]}.

Gorzów Wielkopolski jest największym miastem województwa lubuskiego oraz jedną z jego dwóch stolic (znajduje się w nim siedziba wojewody i jego aparatu pomocniczego^{[styl do poprawy]}). Pod względem geograficznym położone jest na skraju Kotliny Gorzowskiej i Równiny Gorzowskiej nad Wartą u ujścia Kłodawki, na wysokości od 19 do 82 m n.p.m. Leży 53 km od granicy z Niemcami i około 135 km od Berlina. Odległości do większych miast:

• Warszawa – 448 km
• Wrocław – 270 km
• Poznań – 135 km
• Lubsko – 159 km
• Piła – 118 km
• Zielona Góra – 112 km
• Szczecin – 109 km

Ciekawostką jest fakt, że miasto jest podobnie jak Rzym położone na siedmiu wzgórzach.

[edytuj] Toponimika nazwy

Pierwotna niemiecka nazwa Landsberg an der Warthe pochodzi od słowa "land" (pol. ziemia, kraina) oraz członu "-berg" (pol. góra), będącym wyróżnikiem niemieckich miast. Poza główną nazwą miasto posiadało element lokalizujący miasto, wynikający z dużej liczby miast w Rzeszy Niemieckiej posiadających tę nazwę.

Nazwa Gorzów, choć nieumotywowana historycznie, nie jest jednak całkiem przypadkowa - miastu nadano nazwę Gorzów w analogii do Gorzowa Śląskiego na Opolszczyźnie, który po niemiecku nazywał się Landsberg in Oberschlesien, będącym miastem pogranicza etnicznego i mającym podwójną tradycję nazewniczą.

Druga teoria o utworzeniu nazwy mówi, że nazwa Gorzów związana jest z pagórkowatym krajobrazem pobliskich terenów miasta^{[potrzebne źródło]}.

Historia polskiej nazwy miasta rozpoczęła się na początku kwietnia 1945 roku, kiedy zaczęła upowszechniać się nazwa "Gorzów"^[2]. Po przyłączeniu do woj. poznańskiego czyli od 7 lipca 1945, w dokumentach urzędowych funkcjonowała nazwa Gorzów nad Wartą, co było analogią do niemieckiej nazwy (Landsberg an der Warthe)^[2].

Drugi człon został wprowadzony w związku z tymczasową należnością do woj. poznańskiego, a także dla podkreślenia polskich praw do Ziem Odzyskanych^{[potrzebne źródło]}. Jednakże miasto nigdy nie było stale związane z historycznym regionem Wielkopolski, mimo że wielu powojennych mieszkańców z tego regionu pochodziło.

2 marca 1946 r. Komisja Ustalania Nazw Miejscowych podjęła decyzję o urzędowym brzmieniu nazwy Gorzów Wielkopolski. Decyzja ta weszła w życie dopiero 7 maja 1946 r. zarządzeniem Ministra Administracji Publicznej i Ministra Ziem Odzyskanych, dotyczącym przywrócenia i ustalenia urzędowych nazw miejscowości^[3]. Według nazewnictwa pocztowego do 30 maja 1945 r. nazwa brzmiała Kobylagóra, następnie Gorzów nad Wartą i od 5 listopada 1946 r. Gorzów Wielkopolski^[2]. Sam przymiotnik Wielkopolski pojawia się w dziennikach ustaw i monitorach rządowych dopiero na początku lat 50., czyli gdy miasto już nie należało do woj. poznańskiego.

[edytuj] Historia

W okresie wczesnego średniowiecza (od X wieku), tereny ujścia rzeki Warty znajdowały się pod panowaniem i kontrolą państwa Polan, a następnie Królestwa Polskiego. Postępujący proces rozbicia dzielnicowego piastowskiego państwa polskiego, doprowadził do utraty tych terenów na rzecz zachodnich sąsiadów. W 1249 ziemia lubuska znalazła się w rękach brandenburskich poprzez zastaw jaki Bolesław Rogatka, książę legnicki uczynił wobec arcybiskupów Magdeburga. W 1260 Konstancja – księżniczka córka Przemysła I, księcia wielkopolskiego wyszła za Konrada, syna margrabiego brandenburskiego Jana, jako posag wniosła ziemie kasztelani santockiej bez samego grodu. 2 lipca 1257 rycerz Albrecht de Luge został upoważniony przez margrabiego Jana I z dynastii askańskiej do założenia niemal na granicy kasztelanii i ziemi lubuskiej miasta o nazwie Landisberch Nova (Landsberg Nowy, dla rozróżnienia z Alt-Landsbergiem, koło Berlina (w Niemczech do 1945 r. nazwa Landsberg odnosiła się w sumie do 6 miejscowości). Landisberch (Landsberg) rychło stał się bardzo ważnym ośrodkiem kulturalnym i handlowym na wschodnich rubieżach Niemiec^{[potrzebne źródło]}. Wraz z założeniem miasta zbiegła się budowa okazałej gotyckiej fary (kościoła parafialnego, od 1537 luterańskiego), dziś rzymskokatolickiej katedry pw. Wniebowzięcia NMP W 1433 przeżył oblężenie husytów, w XVII wieku przez kilkadziesiąt lat znosił szwedzką okupację, utrzymywał wojska rosyjskie w wojnie siedmioletniej, opłacał się kontrybucją armii Napoleona.

Do najważniejszych przedwojennych osobistości Landsbergu należą: Max Bahr (właściciel fabryki worków jutowych, właściciel willi zajmowanej obecnie przez Pałac Biskupi, inicjator budowy łaźni miejskiej (1928), która działała jeszcze na początku XXI wieku), Hermann Paucksch – fabrykant z Zawarcia (fundator fontanny z 1897 na Starym Rynku, nazwanej od jego nazwiska, odtworzonej w 1997 rękami gorzowian i dawnych niemieckich mieszkańców), właściciel willi Grodzkiego Domu Kultury na Zawarciu, Gustaw Schroeder – założyciel fabryki kabli i sznurów, budowniczy willi, obecnie Muzeum Sztuk Dawnych. W Landsbergu nad Wartą urodziła się w 1929 Christa Wolf, najsławniejsza pisarka NRD, kilkoro literatów, utalentowanych artystów i techników, przebywało tu także kilka ważnych postaci znanych z historii powszechnej np. Fryderyk Schleiermacher, Gottfried Benn.

Położenie miasta u ujścia Kłodawy (Kłodawki) do Warty na skrzyżowaniu wodnych i lądowych szlaków komunikacyjnych, dawało dogodne warunki do urbanizacji i rozwoju miasta, które rozkwitało dzięki pracy kupców i rzemieślników. Doprowadziło to do rozrośnięcia się miasta i przybrania jeszcze większej wartości ekonomiczno-strategicznej. Na początku zeszłego wieku architektura kamieniczek Landsbergu mogła być uznana za jedną z najpiękniejszych i najbardziej wartościowych w centralnej Europie^{[potrzebne źródło]}.

Najtragiczniejszą z wojen okazała się II wojna światowa^{[potrzebne źródło]}. Garnizon Wehrmachtu wycofując się do Kostrzyna nad Odrą wysadził oba mosty a oddziały Armii Czerwonej paliły Stare Miasto począwszy od 30 stycznia 1945, ostatecznie w marcu Landsberg stał się polskim Gorzowem nad Wartą, a później dodano przymiotnik Wielkopolski. Trzeba wziąć pod uwagę, że pierwsi polscy osadnicy oraz urzędnicy, przyjechali do powojennego Gorzowa z wielkopolskiego Wągrowca^{[potrzebne źródło]}. Już wkrótce po przekazaniu Polakom administracji nad miastem, powołana została w Gorzowie delegatura poznańskiego urzędu wojewódzkiego, w celu zapewnienia sprawnej polskiej administracji na zachodnim pograniczu.

W okresie powojennym następuje ponowny szybki rozwój miasta. Od roku 1945, aż do roku 1950, Gorzów pełni rolę głównego ośrodka administracyjnego zachodnich powiatów województwa poznańskiego. Jednocześnie w Gorzowie rozpoczyna działalność administracja kościoła katolickiego, obejmująca tereny północno-zachodniej Polski. Z powodu wyjątkowo silnej niechęci komunistycznej władzy do rezydującej w Gorzowie wpływowej katolickiej administracji kościelnej, Gorzów traci stopniowo znaczenie na administracyjnej mapie kraju. Od 1950 roku miasto należy do nowo utworzonego województwa zielonogórskiego.Już w połowie lat 60. liczba ludności sięgnęła 50 tys. osób, przekraczając stan sprzed wojny. W końcu lat 60. Gorzów przeżywa drugi w swych dziejach boom budowlany stając się miastem średniej wielkości, następuje dynamiczny rozwój przemysłu. W latach 70. powstają pierwsze publiczne placówki szkolnictwa wyższego. W 1975 miasto zostało stolicą nowo utworzonego województwa gorzowskiego, a w 1979 rodzi się 100-tysięczna gorzowianka. W latach 80. wybudowany zostaje nowoczesny szpital wojewódzki.

Lata 90. to dynamiczny rozwój sektora prywatnego. Powstają pierwsze inwestycje zagraniczne. Od 1999 r. Gorzów jest siedzibą wojewody lubuskiego. W 2007 roku miasto obchodziło jubileusz 750-lecia lokacji.

[edytuj] Architektura

[edytuj] Zabytki i inne obiekty turystyczne

[edytuj] Tereny zielone w mieście

[edytuj] Pomniki pamięci narodowej

• Plac Nieznanego Żołnierza

[edytuj] Gospodarka

Gorzów Wlkp. jest największym^{[potrzebne źródło]} w województwie ośrodkiem przemysłowym z rozwiniętym przemysłem chemicznym, elektronicznym, energetycznym, farmaceutycznym, lekkim, maszynowym, metalowym, motoryzacyjnym, spożywczym, włókienniczym. Do największych zakładów produkcyjnych w mieście należą m.in.:

• Zakłady Włókien Chemicznych Stilon
• Elektrociepłownia Gorzów
• Zakłady Mechanizacji Budownictwa ZREMB-Gorzów
• Zakłady Przemysłu Bioweterynaryjnego Biowet
• SE Bordnetze Polska Sp. z o.o.[dawniej Volkswagen Elektrosystemy]
• TPV Displays Polska Sp. z o.o.
• Nylstar Rhodia Polyamide Polska
• Yetico S.A.
• Bama International
• Faurecia
• Gomad

Dobrze rozwinięty handel i usługi. W mieście działa wiele stacji benzynowych, serwisów, warsztatów, hurtowni, sklepów, punktów usługowych, istnieją oddziały większości działających w Polsce banków i towarzystw ubezpieczeniowych, dealerzy popularniejszych marek samochodowych. Istnieje wiele centrów handlowych oraz marketów wielkopowierzchniowych.

Od kilku lat miasto zajmuje czołowe miejsca^{[potrzebne źródło]} w rankingach ogólnopolskich pod względem ilości inwestycji. W Gorzowie działa podstrefa Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

[edytuj] Publiczne instytucje opieki zdrowotnej

• Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki w Gorzowie Wlkp.
• Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Gorzowie Wlkp.
• Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gorzowie Wlkp.
• Lubuskie Centrum Zdrowia Publicznego w Gorzowie Wlkp.
• Okręgowa Izba Lekarska w Gorzowie Wlkp.
• Samodzielna Publiczna Wojewódzka Stacja Pogotowia Ratunkowego w Gorzowie Wlkp.
• SPZOZ "Obwód Lecznictwa Kolejowego"
• Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska w Gorzowie Wlkp.
• Wojewódzka Kolumna Transportu Sanitarnego w Gorzowie Wlkp.
• SPZOZ MSWiA w Zielonej Górze, Przychodnia w Gorzowie Wlkp.
• Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Zielonej Górze, Oddział w Gorzowie Wlkp.
• Lubuski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia w Zielonej Górze, Delegatura w Gorzowie Wlkp.

[edytuj] Komunikacja i transport

[edytuj] Komunikacja miejska

Komunikacja miejska w Gorzowie Wielkopolskim obsługiwana jest przez tramwaje i autobusy Miejskiego Zakładu Komunikacji.

[edytuj] Transport drogowy

Miasto stanowi ważny węzeł drogowy w którym przecinają się dwie drogi krajowe

• 3 droga krajowa nr 3 relacji Świnoujście – Szczecin – Gorzów Wlkp. – Zielona Góra – Legnica – Jelenia Góra – Jakuszyce,
• 22 droga krajowa nr 22 relacji Kostrzyn nad Odrą – Gorzów Wlkp – Wałcz – Elbląg – Grzechotki.

27 listopada 2007 otwarto obwodnicę Gorzowa, która jest częścią przyszłej drogi ekspresowej S3. W mieście rozpoczynają się także 4 drogi wojewódzkie. Droga wojewódzka nr 132 biegnąca do Kostrzyna nad Odrą, droga wojewódzka nr 151 do Choszczna, droga wojewódzka nr 158 do Drezdenka oraz droga wojewódzka nr 130 do Dębna. Oprócz tego z miasta wybiegają drogi powiatowe m.in. do Borka, Ulimia, Chwalęcic, Santoka.

Miasto jest także siedzibą wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, a także wojewódzkiego inspektoratu transportu drogowego.

W Gorzowie działa spółka PKS Gorzów Wielkopolski będąca największym przewoźnikiem autobusowym w regionie.

[edytuj] Transport kolejowy

Przez miasto przebiegają linia kolejowa nr 203 (Berlin→ Kostrzyn nad Odrą→ Gorzów→ Piła→ Tczew), która dzięki węzłowi kolejowemu w Krzyżu Wielkopolskim łączy miasto ze Szczecinem i Poznaniem. Z miasta wychodzi także linia kolejowa nr 367 biegnąca w kierunku Zbąszynka.

W mieście działa 5 stacji kolejowych, z czego najważniejsza to Gorzów Wielkopolski. Pozostałe to Gorzów Wlkp. Wieprzyce, Gorzów Wlkp. Zamoście, Gorzów Wlkp. Karnin, Gorzów Wlkp. Zieleniec.

Ponadto w Gorzowie znajduje się dawny przystanek Gorzów Wlkp. Chróścik na niedziałającej linii do Myśliborza.

Gorzów jest siedzibą spółek produkcyjnych i usługowych związanych z transportem kolejowym, m.in. Gorzów Wagony, zajmująca się naprawą i renowacją wagonów.

[edytuj] Transport lotniczy

Gorzów nie posiada własnego lotniska. Obecnie planowana jest budowa bazy lotnictwa sanitarnego oraz lotniska aeroklubu w podgorzowskich Wojcieszycach^{[potrzebne źródło]}. W okolicach Gorzowa znajduje się leśna baza lotnicza Lasów Państwowych w Lipkach Wielkich, a także prywatne lotnisko w Trzebiczu Nowym k. Drezdenka. Planowana jest budowa lotniska Gorzów Wlkp.-Różanki^{[potrzebne źródło]}.

Najbliższe porty lotnicze:

• Port lotniczy Szczecin-Goleniów
• Port lotniczy Zielona Góra-Babimost
• Port lotniczy Poznań-Ławica
• zespół portów lotniczych Berlina.

[edytuj] Transport wodny śródlądowy

W Gorzowie znajduje się niewielki port rzeczny na Warcie, jednakże znaczenie transportu wodnego obecnie jest bardzo małe.

[edytuj] Mosty gorzowskie

W Gorzowie znajdują się 4 mosty nad Wartą. Są to Most Staromiejski, Most Lubuski, Most żelazny (kolejowy) oraz most w przebiegu Trasy Zgody Obwodnicy S3.

Nad Kanałem Ulgi miasto posiada 2 mosty: Most Stary oraz most w przebiegu Trasy Nadwarciańskiej. Gorzów posiada 10 mostów nad Kłodawką^[4] oraz kładki dla pieszych^[5].

[edytuj] Edukacja

Miasto jest ważnym ośrodkiem akademickim zachodniej Polski. Pierwszą szkołą wyższą w powojennym Gorzowie było utworzone w 1947 Wyższe Seminarium Duchowne, które następnie przeniesiono w 1952 do Paradyża. Obecnie najważniejsze placówki szkolnictwa wyższego to:

• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim,
• AWF w Poznaniu – Zamiejscowy Wydział Kultury Fizycznej w Gorzowie Wielkopolskim,
• Wyższa Szkoła Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim,
• Wyższa Informatyczna Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim.

Ponadto w Gorzowie funkcjonuje szereg filii i ośrodków zamiejscowych uczelni z najbliższych miast akademickich. Obecnie realizowana jest koncepcja połączenia dwóch publicznych szkół wyższych: PWSZ oraz ZWKF, co w perspektywie zaowocować ma utworzeniem w Gorzowie uczelni akademickiej - Akademii Gorzowskiej. Miasto posiada również rozwiniętą sieć placówek oświaty. Działa m.in. 8 publicznych liceów ogólnokształcących oraz szereg zespołów szkół szkolnictwa zawodowego. Działają dwie publiczne szkoły muzyczne (I i II stopnia oraz I stopnia), jak również liceum plastyczne. Gorzów posiada także dużą liczbę szkół niepublicznych wszystkich szczebli. Ponadto w mieście funkcjonują dwie instytucje publiczne nadzorujące i wspomagające oświatę na obszarze województwa: Lubuskie Kuratorium Oświaty oraz Wojewódzki Ośrodek Metodyczny.

[edytuj] Kultura i sztuka

[edytuj] Najważniejsze cykliczne imprezy kulturalne

• Biennale Sztuki Sakralnej
• Dni Gorzowa
• Gorzowskie Spotkania Teatralne
• Gorzów Jazz Celebrations (do 2004 – Pomorska Jesień Jazzowa)
• Konfrontacje Fotograficzne
• Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Jana Sebastiana Bacha
• Międzynarodowe Spotkania Zespołów Cygańskich "Romane Dyvesa"
• Reggae nad Wartą

[edytuj] Gorzowscy twórcy i wykonawcy

• Adam Bałdych – muzyk;
• Piotr Bukartyk wykonawca poezji śpiewanej;
• Magdalena Ćwiertnia - plastyk
• Edward Dębicki założyciel Cygańskiego Teatru Muzycznego "Terno", dyrektor i kierownik artystyczny Międzynarodowych Spotkań Cygańskich w Gorzowie "Romane Dyvesa";
• Irena Dowgielewicz – poetka, pisarka;
• Hermann Ende – architekt;
• Andrzej Gordon - plastyk
• Victor Klemperer - literat
• Ryszard Krynicki – poeta oraz wydawca;
• Waldemar Kućko - fotografik
• Michał Kwiatkowski – piosenkarz, wokalista, muzyk, występował w Szansie na sukces, znany również we Francji z programu Star Academy (odpowiednik polskiego Idola);
• Krystyna Prońko – piosenkarka;
• Krzysztof Pulkowski reżyser, scenarzysta, aktor, niezależny twórca;
• Ewa Strebejko-Hryniewicz - malarka, scenograf
• Bronisława Wajs zwana też Papuszą – poetka, pisarka romskiego pochodzenia;
• Christa Wolf - pisarka
• Tadeusz Zaborowski – twórca i były redaktor naczelny wydawnictwa literacko-artystycznego LAMUS

[edytuj] Muzea

• W mieście działa Muzeum Lubuskie im. Jana Dekerta, będące najstarszym muzeum w województwie. Składa się z czterech oddziałów: Muzeum Sztuk Dawnych, Muzeum Grodu Santok, Muzeum Warty oraz Muzeum Kultury i Techniki Wiejskiej.

[edytuj] Wybrane biblioteki

• Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Gorzowie Wielkopolskim
• Biblioteka Pedagogiczna w Gorzowie Wielkopolskim
• Biblioteka Wyższej Szkoły Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim
• Biblioteka Zamiejscowego Wydziału Kultury Fizycznej w Gorzowie Wielkopolskim
• Główna Biblioteka Lekarska w Warszawie
• Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gorzowie Wielkopolskim

[edytuj] Teatry

• Teatr im. J. Osterwy w Gorzowie Wlkp.
• Teatr Kreatury
• Cygański Teatr Muzyczny "Terno"
• Amfiteatr Gorzowski
• Teatr Na Murku

[edytuj] Centra Handlowe

• Panorama
• Park 111
• Galeria Młyńska
• Galeria Askana
• Kupiec Gorzowski
• Buduje się nowe centrum handlowe Nova Park.

[edytuj] Kina

• Centrum Filmowe Helios - multipleks z 5 salami znajdujący się w Galerii Askana
• Kino Kopernik – kino znajdujące się przy ul. Warszawskiej. Zostało oddane do użytku w 1975. Posiada widownię na 570 osób. (obecnie nieczynne)
• Kino Słońce – stare kino mieszczące się w centrum miasta przy ul. Chrobrego. (obecnie nieczynne)
• Kino 60 krzeseł – kino mieszczące się w Miejskim Ośrodku Sztuki przy ul. Pomorskiej 73. Jest to studyjne kino z widownią na 60 osób, gdzie wyświetlane są produkcje filmowe spoza głównego nurtu komercyjnego. Kino powstało we wrześniu 2002. Projekcje odbywają się od września do czerwca. W siedzibie kina działa również Dyskusyjny Klub Filmowy "Megaron".

[edytuj] Inne instytucje kultury i sztuki

• Ośrodek kultury francuskiej "Alliance Francaise"
• Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim
• Grodzki Dom Kultury w Gorzowie Wlkp.
• Mała Galeria Gorzowskiego Towarzystwa Fotograficznego
• Miejskie Centrum Kultury w Gorzowie Wlkp.
• Miejski Ośrodek Sztuki w Gorzowie Wlkp.
• Młodzieżowy Dom Kultury w Gorzowie Wlkp.
• Jazz Club "Pod Filarami"
• Dom Kultury "Małyszyn"
• Klub Myśli Twórczej "Lamus"
• Klub Nauczyciela
• Europejski Instytut Literacki WYSPA w Gorzowie Wlkp.

[edytuj] Media

W Gorzowie Wielkopolskim istnieją trzy stacje radiowe, cztery telewizyjne, wydawanych jest kilka gazet i czasopism.

[edytuj] Prasa

• Gorzowskie wydanie Gazety Wyborczej
• Ziemia Gorzowska – tygodnik
• Gazeta Lubuska – oddział w Gorzowie
• Tylko Gorzów – tygodnik
• Co w mieście piszczy – tygodnik

[edytuj] Radio

• Radio Miejskie Gorzowa – lokalna rozgłośnia Polskiego Radia, filia Radia Zachód
• Radio Eska Gorzów Wlkp.
• Radio Plus Gorzów Wlkp.
• Radio Zachód – oddział w Gorzowie

[edytuj] Telewizja

• TVP3 Gorzów
• TMG - Telewizja Miejska Gorzów
• Telewizja TeleTop
• TV Odra

[edytuj] Sport

[edytuj] Kluby sportowe

• Aeroklub Gorzowski
• Automobilklub Gorzowski
• AZS AWF Gorzów Wielkopolski – aikido, akrobatyka sportowa, judo, kajakarstwo, kulturystyka, lekkoatletyka, piłka ręczna, wioślarstwo, zapasy
• KSSSE AZS PWSZ Gorzów Wielkopolski – koszykówka kobiet
• Caelum Stal Gorzów – Żużlowy Klub Sportowy
• GKP Gorzów Wielkopolski - piłka nożna
• GMKS "Kadet" – strzelectwo sportowe
• GTPS Gorzów Wielkopolski - siatkówka
• Miejski Klub Pływacki "Słowianka"
• Międzyszkolny Ośrodek Sportowy
• MKKS Gorzów – kajakarstwo
• KS Admira – kajakarstwo
• Ośrodek Sportu i Rekreacji – łucznictwo
• ZTKKF Gorzów – piłka nożna kobiet, piłka ręczna mężczyzn
• Gorzovia Altvater Gorzów Wlkp. – tenis stołowy
• Gorzowski Serwis Sportowy
• Gorzowski Klub Piłki Wodnej 59- piłka wodna
• Iskra Gorzów Wlkp. - piłka nożna
• Kłos Małyszyn - piłka nożna

[edytuj] Gorzowscy sportowcy

• Edward Jancarz - żużlowiec
• Aneta Pastuszka - kajakarka
• Beata Sokołowska Kulesza - kajakarka
• Tomasz Kucharski - wioślarz, złoty medalista z Olimpiady w Atenach
• Sebastian Świderski - siatkarz
• Paweł Hlib - żużlowiec
• Piotr Paluch - żużlowiec
• Waldemar Wspaniały - trener siatkarzy, były trener Stilonu Gorzów Wielkopolski oraz reprezentacji Polski
• Lech Piasecki - kolarz

[edytuj] Administracja

Gorzów Wielkopolski ma status powiatu grodzkiego. Mieszkańcy Gorzowa wybierają do swojej Rady Miasta 25 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedzibą władz miasta jest Urząd Miasta przy ul. Sikorskiego.

Gorzów Wlkp. jest członkiem Związku Miast Polskich.

We wrześniu 1999 Gorzów został uhonorowany Dyplomem Rady Europy, a w 2002 zdobył kolejne wyróżnienie – Sztandar Rady Europy.

Miasto jest jedną ze stolic województwa lubuskiego. Mieści się się tutaj Lubuski Urząd Wojewódzki. W Gorzowie mieści się także starostwo powiatu gorzowskiego.

Mieszkańcy wybierają parlamentarzystów z okręgu wyborczego Zielona Góra, obejmującego obszar całego województwa.

[edytuj] Podział terytorialny miasta

[edytuj] Dzielnice

Baczyna, Chróścik, Chwalęcice, Górczyn, Janice, Karnin, Małyszyn, Nowy Dwór, Piaski, Siedlice, Śródmieście, Wieprzyce, Zakanale. Zawarcie Zieleniec

[edytuj] Osiedla

Chemik, Dolinki, Parkowe, Piaski, Przylesie, Sady, Słoneczne, Staszica, Ułańskie, Ustronie, Zacisze.

[edytuj] Współpraca zagraniczna

W 1999 został otwarty Ośrodek Kultury Francuskiej Alliance Francaise.

Gorzów Wlkp. jest największym ośrodkiem Euroregionu Pro Europa Viadrina.

Miasta partnerskie
Miasto	Kraj	Data podpisania umowy
Cava de' Tirreni	Włochy	???
Eberswalde	Niemcy	???
Frankfurt nad Odrą	Niemcy	1975
Hazleton	Stany Zjednoczone	???
Herford	Niemcy	1990
Jönköping	Szwecja	???
Sumy	Ukraina	???
Verden	Niemcy	1996

[edytuj] Religia

W Gorzowie znajduje się katedra rzymskokatolickiej diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. Warto wspomnieć^{[styl do poprawy]}, że 2 czerwca 1997 miasto to zostało odwiedzone przez papieża Jana Pawła II. Poza kościołami chrześcijańskimi, w mieście istnieją także miejsca spotkań modlitewnych muzułmanów, świadków Jehowy i innych.

[edytuj] Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki
  • Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
  • Kościół NMP Królowej Polski, (sanktuarium św. Weroniki Giuliani)
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Św.
  • Kościół Antoniego z Padwy i Stanisława Kostki
  • Kościół Chrystusa Króla
  • Kościół Matki Bożej Różańcowej
  • Kościół Najświętszego Zbawiciela
  • Kościół Najświętszego Serca Jezusowego
  • Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny
  • Kościół Pierwszych Męczenników Polski
  • Kościół Św. Józefa
  • Kościół Św. Maksymiliana Kolbe
  • Kościół Św. Wojciecha
  • Kościół Św. Trójcy
• Kościół Polskokatolicki
  • Kościół pw. Św. Józefa Oblubieńca NMP
• Kościół Grekokatolicki
  • Kaplica na cmentarzu

[edytuj] Prawosławie

• Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
  • Cerkiew Narodzenia Najświętszej Marii Panny

[edytuj] Protestantyzm

• Kościół Ewangelicko-Augsburski
  • Kościół Św. Trójcy
• Kościół Wiary
  • Centrum Chrześcijańskie "Obfite Życie" w Gorzowie Wielkopolskim
• Kościół Boży w Chrystusie
  • Zbór "Górna Izba" ul.Słoneczna 6
• Kościół Chrześcijan Baptystów
  • Zbór w Gorzowie Wielkopolskim
• Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej
  • Zbór "Spichlerz"
• Kościół Zielonoświątkowy
  • Zbór "Hosanna" ul. 30-go Stycznia 14A
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • Zbór w Gorzowie

[edytuj] Zobacz też

• 54 Pułk Artylerii Polowej (Nowomarchijski)
• Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy
• Synagoga w Gorzowie Wielkopolskim
• Stara Synagoga w Gorzowie Wielkopolskim
• Ludność Gorzowa Wielkopolskiego

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Fotorelacje z gorzowskich inwestycji
• Oficjalna strona Miasta Gorzowa Wlkp.

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi